ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΡΙΣΕΙΣ, ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΑΠΟΤΙΜΗΣΕΙΣ.

ΤΡΑΠΕΖΑ  ΘΕΜΑΤΩΝ Α΄   ΛΥΚΕΙΟΥ

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014

3^ο ΛΥΚΕΙΟ  ΑΡΤΑΣ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ  ΓΛΩΣΣΑ

Με βάση την εμπειρία μας από τα θέματα που προέκυψαν από  την κλήρωση στην Τράπεζα Θεμάτων της Νεοελληνικής Γλώσσας , τις απορίες που διατυπώθηκαν από τους μαθητές και τις παρατηρήσεις που κάναμε στα γραπτά που διορθώσαμε, μετά από ανταλλαγή απόψεων , εμείς οι φιλόλογοι του 3^ου Λυκείου Άρτας καταλήξαμε στις παρακάτω διαπιστώσεις:

1.                  Οι ερωτήσεις κατανόησης μπορούν να χαρακτηρισθούν από απλές ως απλοϊκές , που δεν συμβάλλουν στην ανάπτυξη της αντιληπτικής ικανότητας και στην καλλιέργεια της κριτικής ικανότητας των μαθητών.

2.                  Οι ασκήσεις  προϋποθέτουν την γνώση ενός ευρέος φάσματος  θεωρίας , που δεν ανταποκρίνεται στην θεωρία που διδάσκονται οι μαθητές της Α΄ Λυκείου, αλλά περιλαμβάνει σχεδόν το σύνολο της θεωρίας που διδάσκεται σταδιακά μέχρι και την Γ΄ Λυκείου.

3.                  Η ερώτηση δημιουργίας παραγράφου με επιλεγμένες λέξεις του κειμένου έχει μεγάλο βαθμό δυσκολίας, γιατί πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την συγγραφή της η δομή της παραγράφου, ο τρόπος ανάπτυξης της , ο τρόπος γραφής μικροκειμένων (παράγραφος- περίληψη)  και να έχει προηγηθεί η κατανόηση του κειμένου και όλα αυτά σε δύο (2) ώρες που διαρκεί η εξέταση. Επιπλέον αμφισβητείται η επίτευξη των στόχων του γλωσσικού μαθήματος με αυτή την άσκηση.

4.                  Η κατανομή των μονάδων βαθμολόγησης  δεν γίνεται πάντα με τον ορθολογικότερο τρόπο, με αποτέλεσμα να αδικούνται οι μαθητές  είτε γιατί άλλοτε πριμοδοτούνται,  είτε γιατί άλλοτε χάνουν μονάδες  από ερωτήσεις  που σαφώς έπρεπε να έχουν λιγότερες μονάδες.

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Τα αποτελέσματα της κλήρωσης από την Τράπεζα Θεμάτων της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας ανέδειξαν ένα θέμα από την ενότητα «Παραδοσιακή και Μοντέρνα Ποίηση» . Ακολούθησε μια δύσκολη και επίπονη διαδικασία κατανόησης του ποιήματος , απάντησης στις ήδη δοσμένες ερωτήσεις και αναζήτησης ερωτήσεων για το 3ο και 4ο θέμα. Υπήρξε μια τραυματική εμπειρία κατά την οποία διαπιστώσαμε :

1. Η ερώτηση α των προς εξέταση ποιημάτων απαιτεί απαντήσεις προκατασκευασμένες και μονολεκτικού τύπου. Συγκεκριμένα στο α1 μια λέξη είναι αρκετή για την ολοκλήρωση της απάντησης: παραδοσιακό ή μοντέρνο. Τα υπόλοιπα ζητού­μενα περιορίζονται στη δικαιολόγηση του παραπάνω χαρακτηρισμού. Οι μαθητές δεν αναπτύσσουν τον λόγο και την κριτική τους ικανότητα ενώ εξοστρακίζεται κάθε έννοια δημιουργικής γραφής. Είναι ιδιαίτερα εύκολες να απαντηθούν με έτοιμες από πριν απαντήσεις.

2. Αντίθετα,  η δυσκολία των ερωτημάτων είναι ολοφάνερη στα ερωτήματα β1 και β2. Οι «εξεταστές» απαιτούν να σχολιάσει ο μαθητής τη γλώσσα ποιη­τών, όπως ο Τ Παπατσώνης («Δοξαστικόν»), ο Κ. Παλαμάς («Θέλω να χτίσω ένα σπιτάκι») και ο Γ Σεφέρης («Ο γυρισμός του ξενιτεμένου»).

3. Επικαλύπτονται συχνά και γίνεται δύσκολη η αναζήτηση ερωτήσεων από τους καθηγητές του σχολείου για τα θέματα 3 και 4 , που είναι της δικαιοδοσίας τους, γιατί οι απαντήσεις θα μπορούν να είναι ίδιες με προηγούμενες, που έχουν δοθεί.
4. Αποδεικνύεται πως ο μαθητής που θέλει να προετοιμαστεί καλά θα πρέπει να γνωρίζει όλα τα βιογραφικά και εργογραφικά στοιχεία όλων των ποιητών ,  για να μπορεί να τους εντάξει σε κάποιο ρεύμα και να κατανοήσει την ποιητική διάθεση και δημιουργία όπως αποτυπώθηκε στο συγκεκριμένο ποίημα.

Αρχαία Ελληνικά

Στο συγκεκριμένο μάθημα ο όγκος της ύλης  δεν μας επέτρεψε να κινηθούμε σε αναλυτικές διδασκαλίες με επαναληπτικές ή διαγνωστικές ασκήσεις. Η οποιαδήποτε προσπάθεια ορθολογικής διαχείρισης του χρόνου απέβη εντελώς αναποτελεσματική. Οι μαθητές προσανατολίζονται σε αποστήθιση μεταφράσεων και όχι σε κατανόηση και αυτόβουλη προσπάθεια απόδοσης των κειμένων.

1.      Δεν διαπιστώσαμε θέματα διαβαθμισμένης δυσκολίας αλλά των άκρων. Δηλαδή υπεραπλουστευμένα σημεία πρωτότυπου κειμένου που διευκόλυναν μεν τον μαθητή στη μετάφραση όμως δεν προκύπτουν από αυτά ερμηνευτικές ερωτήσεις ή ασκήσεις γραμματικής και συντακτικού που να δείχνουν την ικανότητα του μαθητή στο μάθημα και να καλύπτουν φάσμα της σχετικής ύλης ή επιλογές δύσκολων σε μετάφραση επομένως και κατανόηση σημείων του πρωτότυπου κειμένου όπου εύκολα προκύπτει πλήθος και ποικιλία ερωτήσεων αλλά ο μαθητής έχει ήδη «χαθεί» στο κυνήγι του χρόνου, προσπαθώντας να μεταφράσει για αν ερμηνεύσει.

2.      Αναφορικά με τη γραμματολογική ερώτηση (εισαγωγής) απαιτούνται απαντήσεις από λεπτομερειακά σημεία των εισαγωγικών κειμένων . Δεν αφορούν στην αντιληπτική, συνθετική, κριτική και αξιολογική ικανότητα από  τους μαθητές στοιχείων της εισαγωγής .

3.      Οι λεξιλογικές /σημασιολογικές ασκήσεις είναι   είτε υπεραπλουστευμένες ,είτε αρκετά δύσκολες   και απαιτούν από τους μαθητές ιδιαίτερη εξάσκηση που δεν την επιτρέπει διδακτικός χρόνος στην τάξη λόγω της ποσότητας της ύλης

                    

Συνολικά στα φιλολογικά μαθήματα η επιλογή του κειμένου (αρχαίου, νεοελληνικού και λογοτεχνικού) αφαιρεί από τον φιλόλογο την ευθύνη της εξέτασης του μαθήματος του, τον υποβιβάζει σε έναν απλό διεκπεραιωτή εξετάσεων σε θέματα που άλλοι έχουν προεπιλέξει, ανεξάρτητα (και ίσως άσχετα) από την δουλειά που έκανε όλη την χρονιά.

Συμπερασματικά θα θέλαμε να επισημάνουμε πως  η Τράπεζα Θεμάτων για την Α΄ Λυκείου (και κατ΄ επέκταση για την Β΄ Λυκείου του χρόνου ) θα πρέπει να καταργηθεί άμεσα  καθώς μετατρέπει το Λύκειο από την αρχή σε ένα  τεράστιο εξεταστικό κέντρο, που κάθε εκπαιδευτική δραστηριότητα εξαρτάται από τις εξετάσεις και μας στερεί την χαρά της δημιουργίας, που μέχρι τώρα είχαμε στην Α΄ Λυκείου. Εξαρτά το μέλλον των μαθητών για την εισαγωγή τους στα ΑΕΙ από την επίδοση τους ακόμα και 3 χρόνια πριν σε πολλά μαθήματα και αυξάνει το άγχος όλων. Είναι εξοντωτικές για όλους και απομακρύνει τους μαθητές από την ουσιαστική γνώση στερώντας τους την χαρά της μάθησης.

Η κλήρωση διαφορετικών θεμάτων διαφορετικής δυσκολίας αδικεί σχολεία και μαθητές ως προς την επίδοση που μπορεί να πετύχουν και αφήνει στην τύχη θεμάτων, που αμφισβητείται η επιστημονική και παιδαγωγική τους ορθότητα, το μέλλον μαθητών και εκπαιδευτικών, που ήδη κατηγορούνται για την σχολική αποτυχία.

Στην περίπτωση που δεν καταργηθεί άμεσα, εκτός των επιμέρους βελτιώσεων που τυχόν γίνουν, θα έπρεπε να γίνει ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ εξορθολογισμός της ύλης, δηλαδή περικοπή της σε βαθμό που να μην είναι εξοντωτική για μαθητές και εκπαιδευτικούς και να επιτυγχάνει τους γνωστικούς και παιδαγωγικούς της στόχους. 

Ούτε που θέλουμε να φανταστούμε τι θα γίνει του χρόνου στην Λογοτεχνία της Β΄ Λυκείου ή στην Αντιγόνη (Αρχαία Γενικής Παιδείας) αν θα πρέπει να εξεταστούν γραπτά από Τράπεζα Θεμάτων σε,  για παράδειγμα , 1000 στίχους.

Με εκτίμηση

Οι φιλόλογοι του 3^ου Λυκείου Άρτας

Βάρδια Σαπφώ

Ζιάκα- Σοφού Ζωή

Αρτέμη Ελένη

Γαλήνα Θάλεια

                               Παπαβασιλείου Βασιλική  

                  Ψωμάς Γιώργος       

              Χαλαύτρη Ευδοκία